0

Appelsinan e kommen!

-Nu e appelsinan kommen!
-Ka farsken sei du?!
-Enn æplan då?
-Jauda, æplan åsså!

Dæven!
Nyheita fòr som nysåla lauparsko på glaris bortover førjulstida i en norvest kuling.
Aille ongan som kunne gå, ja åsså nån voksne, gjorde sæ ailler snarest et ærend innom Gulstadbutikken. Ho fru Monrad smilte lunt t dem: Jau, d va sant!
Og der låg de oppi kassan sine
Attom disken
Gløda førventningsfullt
mot små og store førventninga.
Gule og røde!
Kor hadde de ikkje tenkt på denne stunda. Heilt sida i fjor, ka? Og snakka om når jula kom nærmar og nærmar. Om æplan og appelsinan. Som bærre kom dit opp en gång i året. Attom Lofotveggen.
Kom herligheitan ut t øya i år åsså, tru.
Kom det te å bli nok, trur dokker?

T aille?

Mainn hadde spurt sæ før jevnt og trutt både hos Fredriksan på Melbu og Gulstadbutikken. Jauda, jauda blei de førsekra om. D ska nok bli nok t aille. Har vi kanskje ikkje telegrafert om den saken bærre før å være heilt sekker? Og at det før lengst e kommen fleire båtlasta t Oslo, ka?
Men hadde de ikkje åsså hørt om køan sørpå?
Folk som nesten reiv ner butikkdøran!
Neida, neida, hør dokker, det ska vær nok te alle!
Så roa d sæ ner… Det kan vi takk han Gerhardsen før, sa bestemora. Akkurat som då ho fikk lagt inn kaldvatten på kjøkkenet. Han Gerhardsen tenkte på aille. Det va ho bestemt på. Nu delte de brødskivan hennes på Spinneriloftet en sur førjulsdag. Sulten hadde brått grepet gutongen. Han hadde akkurat vorre på butikken.
D hadde snødd og regna om kverandre i nån vekke. Nu lukta d grønnsåpe og grantre og heimkok over heile Gulstad. Lillejulaften. Vegga og tak skinte om kapp med nykjemma handklept hårsveis, nyvaska matte og julegardina på oppstramma spiral. Farn hadde spikra juletrefot av to bord i kryss. Koktorsk og mandel va førtært. Karva blad og nytrukken kaffe med nokka attåt låg tefreds om kapp med den førspiste gammelkatta borte i ovnskroken.
Tida va inne.
Førventninga va så stor at ongan ikkje merka nordvestrokket som hastig sneik sæ rundt hushjørnet t han Petter. Vindkulan stanga mot kjøkkenvinduet.
Mora va inne i stua og henta fruktfatan. Hadde de ikkje sett på då ho løfta kulrunde gråpapirposa opp fra veska. Ho hadde kommen fra butikken tidlig om førmiddagen.
Nu låg herligheitan på kver sitt fat og skinte om kapp. Mens ongan la sæ på kne på kjøkkenstola og albua sæ langt innover voksduken. Nesten redd før å ta i frukten.

Blei den borte
kom den kanskje
aldri tebake.
I hvert fall ikkje
før om et år igjen.
-Nu må dokker berre et onga! Et nu!

Gutongen rugga på ei førtæranes løpsk melketann som hadde begynt å førplag han oppunder jula. Ka sku han begynn med? Ærbødig beit han gjennom det røde skallet. Det va som ikkje laustanna merka at ho ønka sæ då ho søkt inn den etterlengta skrotten.
Ganen sitra heilt nede i stortern på han så godt syns han det va!
-Kor e d de veks henne, mamma.
Rød appelsinsaft rant nedover haka på søstra.
-Jau, d e vel på palman i land vi berre har hørt om og nesten ikkje det engång.
-Kossen ser palman ut, mamma?
Mora henta en blyant og tegna. Et førunderlig tre full av appelsina og epla i svart.
-Koffør e æplan så røde utpå, pappa!?
-I fjor va de grønne ikkje sant, va de ikkje det?
-Nei, de va røde!
-Glønne!!
-Røde!
-Neei, glønne, gløøønne!

Ongan krangla opprømt med kverandre gjennom store mellomrom i fortenna. Fem uår hadde gjort akkurat denne stunda t et høgdepunkt. Det vesst føreldran heilt sekkert då ho fru Monrad veide opp frukten på den eine sida med blylodd på den andre så det skramla i vekta. Nå kunne de sjå løkke over heile kroppen på ongan sine. T og med julegavan va glømt for ei stakket stund!
-Koffør e det farge på de, mamma?
At nån sånne små frukta kunne lage sånn løkke. Ho svara at farga, jau, det hadde vel nokka med alle vitaminan å gjør.
-Kaffør nokka?
-Vitaminan
-Vita….?
-Ja, sånne som gjør at dokker ikkje ska bli forkjøla.
-Koffør e mitavinan røde, mamma?
-Jau, det har vel nokka med varmen og sola å gjør, der kor de blei født, trur æ.
-E d dæfør at appelsinan e så gule, pappa?
Han tok på ytterst med fengertuppan. Syntes han kunne sjå heilt dit midt i mørketida sånn gløda de. Den orntlige sola hadde jo senka sæ attom fjellan før fleire vekke sida. Og opp kom ho ikkje før universet sjøl løfta ho opp etter strålan sine t neste år. Merkelig kossen alle teng e…
Men føreldran sa nu at, nei, vi lika ikkje de der fruktan nokka særlig godt. Et de dokker unga. Vi kan ju få en båt av dokker. Vesst dokker ikkje orka alle sammen altså. Og førsynte sæ sjøl med meire dyrebar kaffe og julkake.
Gikk d an å få det bedre, ka?
De kom opp t Røa ved femtida neste dag. Tidsnok t å hør på at klokker klang over heile landet og sølvgutan. Småvåt i småsko med antydning t gnagsår fra nye stive hellkappa.

Julaften
det va hos
bestemora
på Røa.
Kvert år
Nok en stabbestein
i livet.

Ny førventning. Snart skulle han Åge læs opp julgavan. D va en julgave i sæ sjøl. Ei ekstra høytid liksom. Nokka ongan gledd sæ te heile året. Kunst va d. Når onkelen satt i lenestolen attmed treet med kaffe og rullings og grunna høgt og lavt over pakkan. Snudde og vendte før han levert de fra sæ. Overraskelsan blei minst dobbelt så stor når papiret kom av kver gång:
Inn i ei lun stue

Eventyr brant fast i hukommelsen…
Tida sto lykkelig i ro
mens tilværelsen rusla videre
omkring dem…
Glømt va blodappelsin og epla med røde kinn
t neste år…
Ei lita lealaus melketann…

Deilig va Jorden…

This entry was posted in Fortellinger fra Nordland. Bookmark the permalink.

Legg igjen en kommentar

Din e-postadresse vil ikke bli publisert. Obligatoriske felt er merket med *