Trur du han Åge sei nokka t at æ får lån kyla, han sto på kjøkkenet t tanta si. Åsså treng æ en primus…. ja, trur du at æ kan lån teltet dokkers åsså? D va ikkje nei i Thea sin munn. Snart va han medtfjords. Mora følgt han i kikkerten halvdau i angst

Kor kjem dokker i fra, kjerringa attmed kjøkkenbordet såg skeptisk på karen som huka sæ innunder dørkarmen.
Fra Gulstad, han såg at gubben va litt vaktsom i auan, æ ha rodd. Han blei meir ufarlig når han kom roanes, syns han. D va vel ikkje kver dag d kom fremmenfolk.
Rodd? fra Gulstad over fjorden, rodd, ka? Koffør d, d e ju et roan sjøl med motorbåt. Åsså med robåt
Jau, tekt æ skulle fesk i Falkfjordvatnet et par daga, han tørka svette i nakken. D hadde vorre utfallsvind i fjorden, og han va lang i arman; kossen e d med sjyørreten her nu?
Ka du heit før nokka, ho drog ut en stol t han.
Bjørn, æ e sønn t han Jenssen, han Asbjørn som mala hus t folk.
De såg på kverandre, ekteparet mens d rulle rundt i hauet på de, neeei, han kjenn vi ikkje…malar? Asjørn Jenssen, ka?
Onkelen min heit Åge, ja åssa han andre heit Reidar…
Åååh, Andreassengutan, jau de kjenn vi ju godt, de har ju feska her i mange år. Heilt galen etter sjyørreten, d e bra sekkert. Jasså de e onklan dine. Kossen e d førresten med han Olferd? Driv han på med pøsvogna si ennu? Nei, nei, han e vel godt opp i åren…

D ordna sæ med feskkort, og en times tid seinar slo han opp spissteltet atmed den flate steinen på nordaustsida av vatnet. Å dæven han steike kor han vaka!! Og hoppa sjylaust!! Va dettan æventyret onklan hadde snakka om så mange gånga. Natta sjyørreten åt Telemarkskonga; då han Reidar møst fleire storinga enn han kunne telle – før han oppdaga at Kongen mangla krok…hehehehe; i svarte natta med regn og vind og fesk så d va kul på vatnet. Og snella delt sæ opp i fleire faktora enn den nånsinne va laga av….  Ka, flir dokker? Nei, sånt e ikke t å flir av! D e sånt mainn opplev berre en gång i livet kanskje…. uten agnhall….så knepp igjen. Og tørk av dokker fliret!

Bjørn humra før sæ sjøl oppe på steinen med d indre synet av onkelen hænganes over vatn og kronglebjørk og blågråe fjellsida. Gud, sku han ikkje ha vorre der!

Solstråla duva dovent på vakrengan. Falkfjordvatn og malte kaffebønner i uharmonisk blanding gikk sæ tel oppe på en fresanes primus. Brød blei prekkevert med margarin og brunost. Han grov neri sekken etter kaffekoppen. Kaffekoppen! Kaffekoppen? Fantes ikkje i verken den eine eller andre sidelomma; ei lang underbukse blei vekla ut; genser og sokka og heimstrekka huve og brødpose ble snudd og vendt på vei både inn og ut av sekken. Men koppen ikkje verken på den rette eller range sida.

Det seig sakte inn over en pasjonert kaffedrekkar siden tiårsalderen: han va på andre sida av Hadselfjorden uten kaffekopp. På stiganes abstinens. I minst to daga. Ka fan i det innerste ramsalte, svartaste, rødglødanes, indigo, fiolette, grønnskodde, vrangsnudde, førtæranes  hælvete sku han drekk kaffe av. Ro tbake t kortselgarn? Nei, d va d ikkje tid t. D tok han ju minst en time og meir, og kor mange sjyørreta…nei, d va ikkje t å tenk på. Sjela hadde førlengst drogge fleire storinga….ulte i snella…. stang i venkel….

Va d mulig å drekk rett fra kaffekjelen, tru? Nei, kjelen hadde ikkje tut, bærre et flatt hull rett fremfør handtaket. Kem fan hadde konstruert en kaffekjele uten tut? I alle fall ikkje en kaffedrekkar i ødemarka. Men om han nu kjølte kaffen litt ner først og helte den i kjæften rett fra kjelen. Ligganes på ryggen. Nei, d va ikkje t å tenk på. Ligg på ryggen med kaffekjelen i eina næven og gulmixen i andre, heheh…førbrent over halve auan.

Han tok lokket av primusbeholderen. En metallboks d glinsa tredve års parafin på innsida av. En stank som fra lugaren på sjarken t onkelen reiv i nasborran. Han tørka av d verste med mose og løng og helte oppi en god skvett. Olje som kommen opp fra en sprengt ubåt la sæ utover ei seig overflate svart som arvesynda.  Lugar og motorrom og treverk innsatt med rødmix, solar og tvestdotta og fesklukt, durabelig fjertlukt, æventyrlige feskehistoria og bannskap i en mannsalder med en ettersmak av nokka som mindte om kaffe så ganen gikk rett i koma.

Han snuste desperat neri den nytrukne kaffen. Uten kaffe i to daga? Grov førnærmelse mot gane og mage og innvolla uten sidestøkke. Kossen hadde han greid å gløm det vektigaste etter rullingsen? Tosk, idiot, men hjernen var nu så andpusten at han kom ikkje på meir.

Ta med dæ et glass t å pukk molte, mora hadde lagt d sammen med utstyret, så har du på brødet. Nu va d bærre d at å skott på ei tue med molte va førbundet med livsfare. Bønner’n hadde et overjordisk syn på utmarka natt og dag, og dukka opp som underjordiske fra ingen steder når skorven  begynte å rødme i utmarka. En ekstra spenning på slike fesktura, d sto d ikkje t å nækt før….men.

Han skrudde lokket av d romslige kvartlitersglasset. Såg prøvanes på d. Jau, d kunne gå. Spørsmålet va kor mykje varme d tålt. Han sendte nån intense bønna oppover. Og då kjelen va blitt t å ta på, helte han førsektig, førsektig, førsektig det svarte eleksiret neri glasset. Ikkje så mykje som et ønk. Ikkje en sprekk å sjå! Ikkje et knyst. Et norgesglass og bønner og halvvarm svartkaffe førbarma sæ over han. Det gikk en tanke t mora…. Lent mot steinen tok han en durabelig slurk kombinert med dagens største magadrag. Ka farsken, va man opprådd, ka? Sjela krølla sæ sammen og snorra som gammelmonsen attmed vedoven på kjøkkenet en vinterkveld. De såg på kverandre innhylla i gulmix og solskinn og stillheit og førventning og intens velvære så d satt i nesten femti år seinar. Sjela og han.

Medt på natta va ikkje heilt mørk ennu. Vinden spakna. Kanskje va d derfør ørreten ikkje dresta sæ inn t land. D hoppa og plaska, men langt utpå. Men inn t land, nei…. Ved ettida tok han sæ en røyk oppe der kor elva kom ned fra fjellet. Lang i arman og temmelig utfeska etter mange tima med seksten fot bambus. Oset va en av plassan. Satt der i d knappe lyset såg han en ørret komme vakanes på speilblankt vatn. Meir vaktsom enn han sjøl. La førsektig ut Kongen, og etter kveldens største kamp viste den sæ å vei halvanna kilo. Litt farge på, tidlig oppkommen, men takanes. Han hadde fått fem feska t, men ikkje av størrelsen han hørt hoppe sjylaust lenger utpå. Været va før fint før storingan, kom han t: Før hadde det ikkje vorre regn og vind og svarte natta då snellan falt fra kverandre og onklan feska som verst…

Varmen i teltet, krypdyr i løngen og flue som summa jagde han opp av soveposen tidlig førmiddag. Under skyfri himmel stakk han hauet neri like stille vatn som om natta. Det klarna framfør auan. De mektige omgivelsan steig frem. En rypestegg hakka oppe i lia. Så en til. Han hadde feska mykje og ett lite om natta. Kaffetørst og sult kom før røyksuget. Stomp og pålegg blei smelta sammen i ei fart mens primusen førente falkfjordvatn og kaffebønner oppi misfosteret av en kaffekjele. D lukta natur omkreng han. Småør med et halvt aue på vatnet, kor det plaska syns han ennu meir enn i går, greip han glasset og tømte den nykokte kaffen oppi.

D for en klar tanke gjennom en overfeska hjerne. Men då va det allerede før seint:

PANG!

I stillheita etterpå såg han før sæ kaffekjeler uten tut. Kjente lukta fra primusbokser. En kvit kaffekopp på andre sida av Hadselfjorden sto på trappa, der han hadde pakka utstyret. Der va han den jævelen han så anamme! Såg han ikkje tydelig kor koppen hadde gjenglemt sæ sjøl mens en hjerne med feskdilla roteranes allerede drog den første storingen i Falkfjorden. Nå kikka han og en botn på rygg oppå ei heimbakt brødskive tvers gjennom glassrøret på kverandre. Vel, vel, så slapp han i alle fall å bli drept mens han pukke de moden moltene han hadde sett oppe ved oset. Ka vel vel en kaffeskvett mot illsinte bønner med dobbeløpa hagler….

Han levde på vann og brød det neste døgnet. Rodde heimover med atten ørreter i forskotten. Mora fikk ansektsfarge tbake då kjølen skrapa i støa ned i Erikodden: Fikk du nokka fesk, Bjørn?¨

D va Falkfjorden i 1962.

Det brenn! Motoren brenn!! Hælvete!! Flamma lo ut av styrbord motor. Lyste opp kvite ansekta bak små ruta. Dakotaen la sæ sakte over på høyre venge. Livet t et heilt skipsmannskap skalv i svarte natta noen tusen fot over Adriaterhavet. På sekundet va angsten ei klo. Klokka tikka mot femten minutter over tjuetre en januarkveld i 1960.

Vi hadde gått om bord i sydgåanes. Mora og smøsøsknan venka i snydrivet på kaia i Stokmarknes. Gråt. Atten måneder utaskjærs. D va lang tid. Søttenåringen full av førventning. Ikkej bærre sku han t sjøs. Han sku flyg før første gång i livet. Heilt fra Oslo t Gulfen. Den Persiske. Ikkje nokka liten tur akkurat. Også Oslo. Han som ikkje hadde vorre lenger enn t Bodø to gånga. Då han va tretten og femten.

Oslo va ikkje nokka særlig. Innom rederikontoret t Fearnley &Eger. Ut på Fornebu etter ei natt på hotell. Der såg han ho før første gången i levanes livet. Dakotaen. Han kunne alt om fly. Født med flydilla. Lest alt han kom over om fly. Snekra fly. Sterra på kondensen fra jagerflyan over Lofotveggen. Drømt. Flygar va d han skulle bli.

D va to sæta ved sida av kverandre på eine sida. Ei rekke på andre. Gråbrun seilduk over stålrør. Skott attom cockpiten. Et par og tredve mann benka sæ. Med krøkte kne. Stillheita tyda på at ikkje mange hadde fløgge før.

Propellan sverra. Motoran hosta grå røyk. Ei sveisen flyvertinne så etter at vi hadde spent oss fast. Sakte rulla maskinen ut på banen. Rugga på sæ. Full peising. Flyet skalv og resta. Nesten heile banen gikk med før hjulan slapp. La sæ over. Blå fjord. Kroppen hans sitra. Såg ut vinduet heile tida. Kjente følelsen den dag i dag. Sånn va d altså. Å flyg.

Automatisk sløkningsanlegg drepte brannen. Flyet krenga heile tida svakt mot styrbord. Det va dødsens stille i den trange kabinen. Unntatt heilt framme. Der hadde fire støkka skålt med rød Martini i fleira tima. Rett fra flaskan. Bunkra i Nord-Italia.

Motoren på babordsida va en ulanes nordveststorm omkreng hushjørnan heime. Ikkje bærre lyden sku komme t å forfølg han i all tid. Synet åsså. Faren dulta han i sida. De hadde bærre veksla tanka etter at brannen va sløkt. Kom de t å overlev? Kom nån t å overlev i det hele tatt? Han nikka mot vinduet. Ka i hælvete? Aleminiumen over motoren va begynt å lys. Kvitna. Jau, de kunne tydelig sjå at den hadde skifta farge. Farn mælte ikkje et ord. Gutan fremme skrålte. D skramla i tomflske. Ka i helvete, hadde de ikkje merka nokka som helst? At dauen peika på dem med en finger. Eller drukna de sorgan på førskudd? Så kald va de vel ikkje? Dessa gikk runden. Fremme fikk ho et passe klaps på et særlig velforma sted. En av mange på turen. Sa nokka på gaudervelsk. Belgisk visste vi. Men ellers va ho like blid. Vant som ho vel va med å bli klappa på og motora som eksploderte.

Tyske byer hadde lyst t dem gjennom slørskya. Før mørket kom over Europa møtte de siste mote i luften. En Caravelle. Passasjerfly med to jetmotora. En vakker hvit pil. Så nært at det føltes skummelt.

Omdreiningan på motoran økte merkbart. Flyet steig. Øran begynt å verk. Som besatt. Vi såg på kverandre. Nån ønka sæ høgt. Så kom beskjed. Vi passert over Alpan. Uten trøkkabin. Minst atten t netten tusen fot. Mange hørte ikkje nån verdens teng då vi mellomlainna på andre sida av fjellan.

Flyet bunkra bensin, andre rød Martini.

Seinar fekk vi rede på at andreflygarn hadde nekta å være med videre. Dak’en va nemlig grådig overlasta. Kor selskapet fikk tak i den nye flygarn, sa ingen nokka om.

Vi dura innover Brindisi. By på støvelhælen t Italia. En restaurang på flyplassen. Mat. Kaffe. Røyk. Strekk på føten. Siste stopp før Gulfen. Et langt strekk. Kapteinen viste seg før første gång. En liten spe fyr. Belgier. Krigsflygar. Nødlanda i Kanalen under krigen. Spitfire.

Vi sterra intenst på d lysanes uhyret ute på vengen. Propellen hogg desperat i natta fremfør sæ. Ennu ikkje veksla ord. Holdt ikkje rundt kverandre. Mannfolk gjor ikkje sånt på den tida. Ikkje nokka hels heim om du sku overlev. Før motoren kom t å eksploder. Aleminiumen lyste blorødt. Nokka kom t å smelte. Flyet kunne umulig holde seg oppe lenger. D va d han tenkt. Men han kunne ikkje førestills sæ d. At han sku stup i dauen under sæ. T d va han før ung.

Nu kom de første lysan fra byen t syne. Flyet la sæ over. Skalv. Nu går d t hælvete! Han hogg tak i stålramma under setet framfør sæ. Men d va bærre flygarn som svengt inn mot flyplassen. Ei dobbelt lysrekke. Blenkanes røde og blå lys frem og tbake. Han tenkt at de va altfør høgt. D va faretruanes langt ner. Syns han. Ka tenkt flygarn på?

Æ må ha hastigheit, hadde skipper’n tenkt. Høgt inn. Dersom motorn stoppe under siste delen av innflyginga. Plukke opp fart før ikkje å dett rett ned. Ikkje møst løftet. Og d va d som skjedde. Kloss inn mot plassen daua motoren på babord side. Aillt sto. Skipperen smelte spaken i instrumentpanelet. Satte Dak’n på tryne. Vi hang i beltan. Alle ba t Gud inni sæ. Hastigheit, meir hastighet, bad flygarn. Asfalten nærma sæ brennfort. Hjulan smalt neri. Gummi skreik og ønka sæ. Brannbila og sykebila attmed flyet.

Vi va nere i ett støkke.

Erfaring, dyktigheit, kaldblodig beregning og en berømt flymaskin hadde berga oss. Æ hus ennu kossen den magre belgieren så ut. Åsså flyvertinna. Halve mannskapet va ju førelska lenge før vi nådd Danmark.

Seinar fikk vi høre om, at skipsrederen hadde telbud om å leie et større fly. Sekrar. Men så va Dak’n femtitusen belligar. Nån år seinar gikk han konkurs. Vesst d e sant om himmelen og helvete måker han køl t evig tid. Med ei skuffe i kver hand. Døgnet på tamp.

Og vi? Jau, d blei tre daga på hotell. Mens vi venta på en ny motor fra England. Ikkje et nytt fly.

]]> http://www.husfilosofen.no/2008/02/04/mayday-mayday/feed/ 0 http://www.husfilosofen.no/2007/09/28/nesten-i-himmeln/ http://www.husfilosofen.no/2007/09/28/nesten-i-himmeln/#comments Fri, 28 Sep 2007 15:03:20 +0000 baj http://www.husfilosofen.no/2007/09/28/nesten-i-himmeln/ Han trødde sæ førsektig ut på kanten. Augustskumring. Nyslått gress lukta. Vesst at d kunne stå stor sjyørret på lur i bakevja oppfør Gammelbrua. D va ikkje nokka bru, førresten. Bærre brukarran sto. Liksom førtelt t  kverandre historia om hest og jernbeslåtte trehjul og lugga og sjystøvla. Gammelt og ungt. Trygt over islagt strøm og skummanes vårelv.

Nokka som hadde gått førbi oss. Men som va der likavel. D kunne han tydelig hør i det svake suset fra elva.  Og fra husan kor d lyste i enslige kjøkkenvidua.

Sjyørretens verste fiende attom menneskan. Telemarkskongen. La sæ førsektig nederst i evja. Stripa vassflata. Kryssa straumkanten ut mot medten av elva. Det sitra nedover ryggen. Då kom han opp. Velta sæ. Plasket d største han hadde sett. Trøa sto i venkel. Femten fot bambus ønka sæ. Fesken dro nokka djevelsk hardt utover i strømmen. Ned mot botn.

Her va d ikkje nokka gje etter på.  Mangla snelle. Taumen va botten fast på trøspissen. Æ må ha han på land. D va d einaste han tenkt. Opp! Dennan må æ ha!!

Fesken blenka matt i mørkninga. Krumma sæ i villskap inn mot kanten. Så retta stanga sæ ut. Vasspruten la sæ. Evja lå der som om ikkje nokka hadde hendt. Senna va tom ytterst

-Ka d e med dæ, mora sto i brødbaksten då han kom inn kjøkkendøra.

-Æ møst han, ei småskjelvanes hand drog over våte fregna, æ møst en storfesk. Oppfør gammelbrua. Sjyørret. Han sleit sæ av. Bærre før athan ikkje hadde snelle. T å kjør fesken med

Faren skauv kaffekoppen bortover den slitte voksduken. Stoppa omhyggelig pipa. Drog ner spiralfjære inni gardinen. Granska nokka på utsida han slettes ikkje såg mot den mørke ruta. Bortsett fra utelyset t han Petter. Va d nokka å dræg ned ei gardin før. Når han hadde møst sin livs fesk. Eller va d en anelse i bevegelsen hannes? Kom det et uhørlig sukk. Bærre en svak røykhoste. Oppgivelse. Medlidenheit med et vesen født med den uhorvelige trangen. Feskdilla.

-Ka va d ho kosta. Snella hos han Dragland, karva blad la sæ opp mot taket. Fylte opp kaffekoppen. Va d et godt tegn, eller? Men ka ho kosta? D hadde han ju førklart før. Kvert år. I fleire år. Nesten ingen teng. Nån få krona berre. Ikkje et øre meir. Den siste han Dragland hadd igjen. I messing med brems som høres så langt at….

Men d e ju nesten ei dagslønn, hadde faren sagt kver gång. Og når faren snakka om dagslønner, ga han ikkje fra sæ penga te ka som helst. Men…

-Fem krona.

-Fem krona! Trur du æ skit pæng, gut?

Men d va nokka i stemmen han ikkje hadde hørt de andre gångan. En liten latter inni den stramme  piprøyken. Varm humring mens faren strekt ut føten. Krumma stortåa makelig inni heimstrekka. Den eine hossen va tynnsletn. Hollat. Mora såg på.

-At du kan du gå i sånne hossa!

En tånegl stakk sæ frem.

-Fem krona! Veit du kor lenge æ må slit på Filen før så mykje peng? Ka?

Hossan kroa sæ makelig på linolumen. Jau, gutongen vesst at pengan strakk t akkurat. Verken meir eller minner. Hadde han ikkje hørt om dyr strøm og den velsigna Husbanken.

-Æ syns nu du sku kjøp den derre snella t han Bjørn, mora la et tøystøkke over baksten. Meir heving. D lukta godt fra mel og sirup. Vi sku ju klar d fint. Med all overtida du har arbeidd den siste vekka å …

Faren drog av sæ eine hossen. Stakk fengern ut gjenom hollet. Skotta opp på gutongen. Tok et par raske drag fra den velbrukte pipa.

-Jau, då sei vi d. At du kan far ut t han Dragland i morra. Sei at æ kjem innom å gjør opp. Når æ kjæm fra Filen.

Va d mulig. Eventyret sku gå i oppfyllelse. Stå å fesk attmed onklan. Dræg ut taum så d hørtes. Før ikkje å snakk storingan. Når  kom opp og tok. Raste bortover i Mølldammen.

Mora klappa han på haue.

-Æ.., æ. han stamma av opphesselse, æ..æ..æ må ha nån tømførera åsså. De…

-K de kosta?

-Bærre nån få..få øre…sju, å..åtte støkka, han regna lysnart i haue etter lengda på bambusen

-Greitt!

-Åsså snellefeste…

- Ka før nokka? Snellefeste? Kan du ikkje surr ho fast med tau?

Surr snella fast med tau. Vesst han ka han snakka om? Kunne han vis frem ei fluesnelle surra fast med tau. Sånt makkverk å server ei flue med.

-Nei, ho bærre vrir sæ og dætt av, han kom på i ei fart. Sant som d va.

-Greitt! Snellefeste åsså.

-Åsså nån meter med taum…

Han blei kvit i håret etter handa t mora.  Faren drog på sæ hossen.

-At du kan gå med sånne…

-D e sekkert i orden, faren banka ut pipa på askjetten.

-Ha æ ikkje sagt at du ikkje ska bruk askjetten, men ho va mild i målet…

D blei ikkje mykje søvn. Sjyørret i alle fasonga hoppa fremfør auan hannes.. Snella ulte. Falt nesten fra kverandre i smådela. Gløda akkurat som hos onklan. Når storørreten drog utover Falkfjordvatnet. Yr og utfeska etter nattens storfangster nærma han sæ derfør andektig glassdisken hos han Dragland. Der låg ho å blenka. Snella hannes. Jau, d va greit, han Otto  hadde møtt faren nerri gata om morran.

-Den har du ønska dæ lenge, bærre smil på kver side av disken.

På utsida tok han snella ut av eska si. Den knurra allmektig då han drog i sveiva. Bar ho utpakka heile veien heimover. Før ikkje å møss ho av syne. Og i telfelle han skulle møt nån. Resten av dagen gikk med t å surre på snellefeste og taumføreran. Svart sytråd.

To strøk lakk hadde tørka t seint dagen etterpå. Nedfør Røstholla hadde elva gravd sæ inn under kanten. En av godplassan, vesst han etter mange år i hellan på han Åge. Den siste gromflua blei borte i bakevja. D måtte bli ei svart med sølv i buken og rødt. Sola sank i vest. D skumra. Perfekt. Drog ut snøre. Han sitra. Drog d ut. Snella kurra t han. Va d ikkje som om ho snakka t elva. Eller med ho…

Bølgen reiste sæ ut fra kanten. Ei stripanes flua førsvann. Våt bommullstaum stramma sæ. Ei blank messingsnelle snakka sett tydelige språk på kanten av Gulstadelva. De hørt ho sekkert minst t smia hannes Rasmussen. På vekta t mora åtte hekto med lus på. Pakka inn i førstesida på en Vesterålens avis.

Va det mulig å kom nærmar Vår Herre, ka?

Har du sett

storkveita

hoppe skylaust

ka?

Kasta sluken etter ho. Ønska innerst at ho ikkej beit…udyret! Ka du sei? Lyg æ!? Veit ikkje æ kor stor ei kveite e? Engt æ ikkje småsei lovlaust levanes lamme onkelen. Drog vaen. Tredve, førti kilo med ryggen sist opp fra djupet. Tre støkka på settet. Småfesk i forhold t d flaket som hadde stegge opp fra djupet.

Men d va då. Nu stakk hausten sæ fremfør nova. Piska sommarn med en kald regnbyga over Haugnyken. Stadig oftar. Men akkurat i dag, ser du, låg han solblank og flynnerstilla. Som bærre Hasselfjorden kan. Du veit. Æ hamla oss førbi Hestneset. I forskotten låg han Åge. Flynnerloddet lagelig t. Karva blad dreiv grådovent over toftan. En utrygg førmiddag før flatfesk. Om så bærre auballan såges over sandbotn…

-Æ trur vi ska ta turen innover mot Vassvika. De hadde avtalt dagen i førveien. Om veret passa. D bruka å kom inn kveite på denne tida, meinte onkelen. Kveitbotn, ser du. D han ikkje vesst om fesk i fjorden… Derfør hadde de åsså tatt med sæ skottålen. Den låg fremfør føten hannes under en sirlig overdimensjonert taukveil.

Kveite, tja kem farken vesst. Spennanes å tenk på i alle fall.

En godsdbåt på vei mot Melbu. Ellers va de åleina sammen med måse og e. Meddagsmaten va førlengst stukke då de seig tvers av osen t Gulstadelva. Stakk en stembit bærre før spenninga og sporten. Måtte treff han i haue. Etterpå heiv de ufesken på havet. Folk va ju nøye på ka mainn fikk i sæ før i tida…

Grå botn. Nu va de fremme. Åge skifta stilling. Skygga før auan med ein handa. Peikte babord med andre. Årbladan arbeidde nesten uten at havet merka det ailler minste. Hadde ikkje bestefaren lært han å hamle når de satte flynnergarn, kanskje? Og alle timan med onkelen. Dæven han…, d måtte skje presist. Lyslaust. Den minste uro i vannskorpa. Piken kom ut av lodd. Fyndra blei skremt. Bom. Kjeft. Masse kjeft om spetta va ekstra stor.

-Hold an, hold an. Eine armen i veret. Som et lydlaust utropstegn Det kveskra i forskotten. Snurra den brune alpehua i langsom kino. –Kveite, to støkka. Snudde sæ førsektig. Uhyre. Det va kommen nokka andektig over han. Som om han sto medt i en flokk rype oppe på Husbykollen, og d smalt og datt over alt. Eller en sjyørret hadde førgapt sæ på en Telemarksskonge i Falkfjorden og gikk snella glovarm…

Strekt sæ etter skottålen. Då d skjedde nåkka æ aldri hadde sett før. Nævan t han Åge og tau, ser du. Et æventyr av et handlag. Kunstværk å sjå på t vanlig. Tauverk mol som kåte kvinnfolk under nævan hannes. Hører du? Men ikkje då. D vasa sæ næmlig nokka aldeles jævelig t før han. Et einaste rot. Han bantes lydlaust. D hadde æ aldri hørt før. Men etter bevægelsan på kjæften å bedøm formuleringa aldri før brakt t verden på nordsida av Lofotveggen. Kika smått over ripa. Peika. Vasa d ennå meir t.
-Æ må bruk senna t flynnerloddet. Fortsatte med å kveskre. Småkikka over ripa. Vefte med en næve. Årbladan bevæga sæ nesten i lause luften. Omsider kom han sæ i posisjon. Fira skottålen førsektig, føresektig over atterskotten. Nu gjaldt d å hammel etter næven som holdt redskapen. Eine armen kom opp.

Æ , han Åga og den gamle kyla holdt pusten. Så slapp han skottålen. Skygga før auan. Snudde sæ halvt ligganes på knean. –Vi traff ho medt i ryggen. D va to støkka. Like store. Den andre for avgåre i ei hælvetes fart. Nu hadde han fått målet tebake. Alpehua roterte med makalaus. Presisjon. -Men æ tør ikkje hal ho opp. Senna kan ryk. Han kika sæ rundt. Fleire hundre meter. -Vi må ro inn i fjæra. –E ho så stor? –Vesst fan e ho stor. Alpehua gikk et par omdreininger. Surra senne omkreng atterstavnen. Over oss hang måse og hosta håst helsebringende karva blad.

Nu kom æ t å opplev et roan som æ hus godt over mesteparten av kroppen femti år seinar. Før kossen oppfør ei kvite sæ i skyen. Kan du tænk dæ d? Når ho e fast på medten. Æ tok spenntak i tofta fremfør. D gikk fan ta mæ ikkje fremover. Æ tok spenntak med andre foten åsså. -Den verka heilt livlaus. Åge kika over atterskotten. Ka fan va d han sa. Livlaus? Når de verkanes arman nærma sæ meteren; grå tåke seig inn fra havet fremfør auan; Lofotveggen møst konturan sine; og sola gikk ned i havet attom i et hav av grimasa.

Ikkje kunne æ tørk svetten heller. Livlaus, ka! Når blodblæmman sto som blåse ut mellom fengran. Låran verka. Og arman straks løsna fra skuldran og datt ner i tauvasen fremfør føten. Men æ ska nok kværk dæ, dett monstrum du e!! Æ bantes som en kar uten at Åge heva så mykje som et bryn over skyan av rødmix.

-Hold litt t babord.. Vi e straks inne. -Babord! Babord!! Halvt i ørska hørt æ tang skrape langs sida. Kjølen skura over stein. D nøkka i kyla. –Du må ut å hold ho. Æ slængt inn åran. Sto i ti grader t medt på låran. Sjokk og spenning klarna haue. –Dræg ho længer inn. Åge skræva over ripa. Drog sakte og førsektig. Ka fan, plaska ho ikkje? Merkelig. Nu fikk de udyret på kloss hold. En enorm rygg. Piken på skottålen som stakk opp. Åge tok tak attom gjellan som åpna og lukka sæ sakte. Drog ho inn på grunna. Opp på tørt land.

Den store fesken va heilt livlaus. Merkverdig. Velta ho rundt. Drog ut piken. Då ant vi det. Åge stakk piken inn igjen. Jau, den tunge skottålen hadde skjært ryggbeinet tvers av. Kveita va hjelpeslaus lam fra livet og ned. Derfør hadde ho stått på tverra i sjyen. Derfør hadde d vorre nok med den tynne senna fra flynnerloddet. Derfør hadde han ordna et frøktelig roan før mæ. Og i en snarvending berga vår livs opplevelse på flynnerhavet en varm augustdag på femtitallet…

Vi seig ned attmed den flotte fesken. Måsen sirkla. Småhostanes. Ei tenne hakka sæ skrikanes bortetter vassflata. Varmt flomål gnog førnøyd mellom steinan. Kyla lukta tjære og treverk på sin måte. Opplevelsen ble omhyggelig gjenfortalt. –Va d ikkje d æ tænkt mæ. At d kunne være kveite her. –Du traff ho medt i ryggen, ka. –D roan hadde æ ikkje klart bedre sjøl. Blåskavelen holdt et vennlig kvitaue med oss. Strøna kneisa litt stoltar enn før, syns æ. Ei brun alphue snurra nok en gång på sæ…

Kor stor ho va? Førtien kilo og hundre krona levert på Rysstkaia.

]]> http://www.husfilosofen.no/2007/06/07/kveite/feed/ 0 http://www.husfilosofen.no/2007/05/29/men-d-va-f%c3%b8r/ http://www.husfilosofen.no/2007/05/29/men-d-va-f%c3%b8r/#comments Tue, 29 May 2007 15:01:44 +0000 baj http://www.husfilosofen.no/2007/05/29/men-d-va-f%c3%b8r/ På vei opp t bestemora mi på Røa kom æ førbi fjøset t han Ingvar på Kassenbakken. Haust. Regngrått. Sauan va henta ner fra marka. Bræk hørtes inne på låven. Desperat, syntes æ. Bjørn, ropte det fra låvedøråpninga. D va han Oddmund, onkeln t han Ingvar. Bjørn, kan du hjelp mæ litt. Vanligvis brysk i målet. Nu mild som en prest i begravelse. Jau vesst sku æ hjelp; ka d e før nokka? Æ svengt inn over brua. Og der, lengst inne på låven sto en sau tjora fast t en stolpe. Urolig. Såg uførståanes på mæ. Eller ante han kor d bar henne? Æ veit ikkje. Men i alle fall sa han Oddmund, at sætt overskrevs på ryggen hannes, Bjørn.

Va han ikkje litt skjelvanes i stemmen, tru?

Spennanes. Ulla va fuktig. Nettopp henta inn, skjønt æ. Dyret skalv under. Sleit i tauet. Æ greip tak i klaven omkreng halsen. Ka fan meint nu han Oddmund. Hold fast, kommandert han. Så henta han nokka bortmed veggen. Ei slegge. Stilt sæ opp framfør mæ og sauen. Hold han så fast du bærre kan. Æ klamra mæ fast så godt æ kunne. Oddmund skræva med føten. Heva slegga høgt over haue. Sekta omhyggelig. Så smekka han ho med ei jævli kraft medt i panna på sauenjæveln.

Slegga søkt imm i haue på dyret. Æ hørt at hjernen knasa. Så lå vi der, æ og sauen. Sprella med aille føttern. Blod strømma ut av kjeften på han. Han Oddmund kasta fra sæ ”slaktermaska”. Hold fast, skreik han, nærmast i blodrus. Greip en diger kniv og ei bøtte. Stakk. D røkka enda meir t i kroppen under mæ. Auan sterra ut i svarte luften, såg æ der æ låg ved sida av. Blodet spruta ut fra halsen og ned i bøtta. Langsomt daua sauen heilt under mæ.

Men tenk om han hadde bomma… Eller at æ falt fremover då slegga kom… Eller at sauen hadde tatt steget fremover… Men d tenkt æ ikkje då. Først mange år seinar, altså i seinaste laget, kom d før mæ sånne nærmast-dauen-opplevelsa…

Takk ska du, han Oddmund såg ikkje på mæ.

Æ kom mæ på føten. Ikkje akkurat en dagligdags hendelse før en tolvåring. Men d va som d sku vær, ikkje sant. Gressa fredelig i d eine øyeblekket. Steindau i d neste. Dyr kan ju ikkje tenk. Eller kan de d? Men d va altså d. Folk trengt mat i en snarvending. Hadde mainn ikkje råd, hausta mainn d nærmaste før handa.

Kor d lukte sau av dæ, Bjørn. Bestemora, en av stabbesteinan i livet mett, serverte mæ fersk heimbaka med handrørt tyttebærsyltetøy. Jau, du skjønna at æ kom førbi låven t han Ingvar. Åsså ropt han Oddmund…

forstås bakfra.

            Søren Kierkegaard

De flytta inn om vinteren. På torvkjelken nedover skoleveien. To vendinga med guttongen oppå:

tomta ble grævd ut før hand

en tysk skaftgranat ligg utfør Erikodden

solvarme daga med stubbrytar og dynamitt

-fyr va det her!!

når kroppsmakta ikkje strakk te

stein te huset blei støpt i

to etasja

to rom nede og vaskekjellar

fire oppe

på sjøleid grunn

med utedass og Vesteraalens Avis

Gerhardsen og han Marshall va te god hjelp.

Menneskan og vedovnen gløda så inderlig sammen den natta.

2

Han kom nærmar, Lofotveggen. Vakker og vill, vennlig og truanes ettersom. Når vatnet kasta sæ kvitt nedover fjellsian i august, gikk det sjyørret i Falkfjordvatnet. Mastan på hurtigruta opp over bølgan i storm og storhav utfør Nonsholmen, ka? Speilblank Gulstadvåg med femogtyve grader i skyggen, ka? Kor onkelen lært han å stekk røspette og stembit. Og kjenn han ikkje ennu de store knoklete nævan te bestefaren. Brune heile året og auan som myste gjennom saltdogga brillglass. Når han snudd sæ på tofta:

-Sånn må vi gjør. Nævan la seg varsomt over hans. De satte flynnergarn i blåst utfør Hestneset; den gamle feskarn lært gutongen å hammel; garnet måtte gå rett over atterskotten.

-Sånn!

3

Snu dæ! te marka i mjuke overganga førbi skolen på Røa og fjøsan på Rishaugen og myran  oppover mot de låge åsan. Bak han Åge med ryggsekk og femten fot bambus. Attover mot bekkan. Full av ørret te heilt innerst der Motinden står te ankeln i Urvasskråa med venstrefoten. Litjurvatnet og Båtvatnet;

sein kveld eller tidlig morra.

tom før makk.

sulten og våt

trøtt og lykkelig.

de smale stian med bjørkerøtter på tvers

var en heim

4

Kem holdt æ å på å gløm? Bjørka; kronglebjørka; dronninga på kysten; kvit og grå, seig og mjuk og sterk som kvinnfolkan heime. Skar brødskiver. Berre va der med handa si mens kallan sleit på filén. Dreiv sesongfeske. Eller seilte utaskjærs.

5

Og endelig må æ husk på; at dersom bønder skulle førvill sæ førbi porten te han St. Peter på sine brede stier, så må Gubben gje klar beskjed:

-Reis tebake og sag ned de h…..grantrea dokker ødela Gulstadmarka med!

6

Nei, æ vil heller tenk på:

Husbykollen,

kvær gong æ såg dæ

æ la handa oppå

strauk dæ over

kjærr og gråstein og mose

tyttebær og einer

sprø is i grålysinga

rypestegg

som skarra i uran

mot den uendelige

horisonten omkring dæ

kunn vi ikkje førnæmme urtida

i klare blågrå haustkvelder

regn og tåke

vind og stilla

du bar oss på stien

ned fra jakta

eller midnattsola

-koffør e du ikkje her hos oss nu?

7

-Ska du ut?

De sto utfør døra. Førskjellig av alder, gutan og jenten som bodde på Gulstad. Noen år ned og andre opp. Holdt sammen gjorde de før det meste. Yngvar og Arne. Pellygutan; Rolf og han Bjarne; Kristian va eldst. Willy på Hestneset; en av bestekameratan. Altfør tidlig farlaus. Det va før doktran åpna brøstkassan med motorsag. Og førlenga hjerterøttan med nål og tråd et støkke te ned i livet på folk. Lauvåsen og Per Ivar som hoppa så godt på ski. Kjell Henrik og han Thorbjørn på Røa. Unni og ho Nancy. Og ho Solveig. Førelskelsen i førsteklassen på folkeskolen. Og mange andre.

-Ka ska vi gjør?

-Donke bly under vinduet te ho Molla Strand!

8

Går det an å gløm han Leif på Husby?

Aldri!

Et stort menneske som tok vare på små menneska. Vi sto på grøftkanten når han og hesten og sleden kom susanes så det gnistra under meian:

-Ptroooo! Ptroooo!

-Ska dokker sett på, guta? Om vi sku sett på!? Vi elska han Leif og sleden og høysekken og hesten som det rauk av. Te Melbu og heim om det passa sånn. Eller så langt han skulle.

-Ska dokker sett…? Han Leif lirka sveiva førsektig inn gjennom kjæften på lastebilen. Dro te. Det rumle stygt i innvollan. Blå røyk steig opp mellom bakføten på doningen som skalv og resta på sæ. Om vi sku sett på!!

-Hold dokker fast! Giret og lastebilen og han Leif og vi geberda oss bortetter den arrete grusveien. Farta og spenninga auka førbi smia te han Rasmussen. Over brua. Klamra oss overlykkelig te styrhustaket over han Leif.

-Ska dokker…

Koffør lev ikkje sånne folk evig?

9

-men menneskan og tida kom og gikk mens vi venta på alt…

10

Elva i aust og Husby på hitsida av fest på Lækan. Andre veien Melbu kor de mest kondisjonerte huserte; advokata og handelsmenn; en disponent; distriktslægen i ny og ne…

serveringsdaman på Rex…

…åsså den hælvetes tannlægen! Men bærre vent! Æ ska førtell ei sann historie om dæ, din hæst….!!

11

grusbanen førbi museet.

ser han ikkje fremdeles gamle arr på knean og

en mur av hatta

over grå gabardin

fargerike tørkla

rundt en støvsky

søndagsettermiddag og

pølsvogna te han Olferd!

kem snakka om ekte kultur

Øya kor vi sveiva grammafon

med stålstift i kjæften på han Elvis

kjærlighetstunnelen tyskeran sprengt ut.

kor mange kom ut førstegangskyssa.

eller uten det som bedre var

Gulstad,

nyggarområde med

stadig fleire hus

fleire unga.

korte somra…

melkerampan

landeveiens blyge møteplass

øyeblikkets lange øyekast

lange vintra…

hastig flørt over stivfrosne høstjorda på nystrekka lugga

nordlyset kor du kunne gjøm dæ i bølgan

om du sto på tå

fleirgenersajonsfæst på lokalet

som beatles drepte på sekstitallet

heimbrent i snyskavelen på baksida;

kjenn du smaken ennu, kamerat

stivpynta kvinnfolk langs veggan

før frigjøringa…

norgesglass på bordet i resturangen.

stinn røyk og tette kroppa

over slitte tregolv etter

trioen te han Walter

før ikkje å snakk om han

Harry på Kassenbakken

som ikkje spelt dansmusikk

han resta tonan ut av belgen på trækkspelle

time etter time

mens haue hans seig lenger ned

seig natta på yr og vill med

kåtskap og promilla

stjålne kyss

knoker mot kjækbein

sjalusi

svetten som ei tåke

utover på trappa i pausan

Og dagen etterpå…

…ka slags lærdom blei det av slikt

æ veit ikkje heilt –

men Gud kor vi længte tebake i stille stunda

te alt det vi huska og alt det vi har glømt

te menneska med navn og menneska uten navn

te hendelsa i stort, men mest i smått.

men aller mest te tida sjøl

som gikk så sakte, og

blei så fort borte

inne i tida…

12

men ka farsken!!

Bære du stør oss opp kvær dag, Frode Holdhus,

din fordømte østlænding øverst i Strandbakken

kor farta om vinteren kom minst opp i hundre nederst:

Gulstad i favntak mellom fjell og våg og åsa med kronglebjørk på,

et slikt sted kan du vel aldri lægg ned…

nei aldri!

-derfør takker vi dæ før at du e te

Når den fregnete guttongen kom over den slake bakketoppen med Lofotveggen i ryggen, så han rett inn vinduet på loftet. Ho var alltid der, visste han. Ofte kom han til den store gule trebygningen. Helst medt på dagen om det passa.

I alt slags vær.
Våt når det regna
neggelbett
når det snødde.
Søkte varmen
oppe på sorteringsloftet.
Eller nede i fyrrommet.

Han Rasmussen, ja.Han kunne være sint, men aldri på guttongen. Det herska en stilltianes overenskomst mellom de to. Rastløse guttenever vekk fra ratt og brytere og verktøy og du kan varme deg i dampskyan fra fyrkjeler. For Rasmussen snakka med folk, han.

Det står ofte stor ørret i utløpet fra turbinan, fortalte guttungen.Ja, sa han Rasmussen, de varmer seg i turbinvannet; venta på at du skal ta dem på rømakken, med et skrått blikk.

Guttongen led av kronisk fiskedilla. Han sverga til rømakk! Han Yngvar på Kassenbakken til kvit. Ørreten tok vel ikkje på kvitmakk, ka i h…? Det hadde fyrbøteren og smeden nede i det varme hjertet av Spinneriet for lengst skjønt nokka av.

Fy farsken, kvitmakk, altså! Hørt på maken! Svart hav! Uår!

Og når han blei varm måtte han en sveng te utløpet av turbinvannet før å sjå etter…

I de slitte trappene traff den småvokste gutongen ofte på han Støckert. Morsk. Så ut som det alltid var nokka i veien. Men det var ikkje en maskin på Spinneriet som ikke måtte gi tapt for han Støckert.

Hjulene svingte og trådene spant. Spant og spant. Også om kveldene når mora ekstrajobba der i blant. Guttongen og han Støckert kjente hverandre. Dessuten var han kamerat med han Bjarne. Det hjalp, men mest fordi bestemora herska oppe på loftet. Der lukta det stramt av støv og gammelt tøy under skrått bjelkelag. Masse støv. Hauger av tøy som aldri tok slutt. Ho hadde sortert der i mange år.

Værfast liksom.

Seig som ei kystkvit kronglebjørk langs stien inn mot Båtvatnet. Hadde ho kanskje ikkje plukka tyttebær på Husbykollen med blyhagl nummer seks og bomskutte ryper og bannskap susende over skautet i september kanskje? Fra yngsteguten! Nu ble ho Aagot og Spinneriet gammel sammen på femtitallet. Sleit på hverandre.

Spinneriet levde lenger enn ho…

Under vinduet sto det slitte bordet. Brune og grå årringer. Det var der hun spiste nista og kaffe med melk i. Derfra så de Lofotveggen stå på hau i havet. Han brukte å komme opp til bestemora akkurat på den tida da fabrikken stilnet. Og det var alltid nok mat til begge to. Kom han etter at ho hadde spist, var det minst ei halv skive til overs.Sulten og kaffetørst og sugen på røyk lente den værslitte bygninga seg tilbake med ryggen mot en ullsekk. Skjemt og alvor steig opp mellom skyer av karva blad.

Herregud,
kor godt det smakte!
Rød.
Blå.
Mix og
karva blad
Heilt ufarlig på den tida.

Etterpå kriga han. Det knirka i gamle gulvplanker. Kuler, sa han med en finger tvers gjennom brente hull i gamle uniformer. De skulle bli til nytt garn lenger nede i dypet av den store trebygninga. Eller noe sånt. Guttonger kunne jo ikke vite alt heller.

Nu må du nu pass dæ, Bjønne, hver gang når han gikk. Det var det eneste han ikkje likte. Kjælenavnet. Men han fant seg i å være Bjønne for henne. For hun var den hun var. Nokka viktig i hele livet hans. En stabbestein. Lykkelig løp han ned de slitte trappene. Sidelengs forbi han Støckert med olje i håret og en ny maskin på samvittigheita. Klar til å spinne nye l lange tråder.

Fra bakketoppen vinka de to til hverandre.
Bestemora med ei lørve eller nokka sånt
Gutongen med en ettøring eller en toøring
i ei svett og lykkelig hand.
Størtrik med en femøring.
Alltid hadde hun nokka til overs.
Og like ned i bakken lokka Gulstadbutikken
med bruspulver og Smørbukk.

Det visste både han og bestemora nokka om…

Derfør va det en av disse dagan at øya lå og dorma attom Lofotvæggen. I vest hadde de blå fjellan møst fotfeste i havet. Østaværet drog pænglukta fra sildolja på Neptun vekk fra slitsomt håndvaska klestørk. Nere i Støa mol Vågen akkurat som gammelkatta te han Pelly. Sjøl satt gubben å slumra i skyggen attom den gråe uthusveggen med ei kaldrøkt pipe i kjeften.

Langs flomålet nedfør det okergule naustet hans Olferd drev to guttonga ørkeslaust. Ka farsken sku mainn finn på? De hadde saumfart Gulstadøya siden isen gikk. Der sku det nu vær tomt før ægg. Men utpå holman låg måse og tenne og tjeld og e og teist. Verpa reiran sine fulle.

Men kossen kom sæ ut dit? Kor få tak i sæ en båt henne? Nere i Erikodden var alt låst. Av lang erfaring. Bærre ei gammel kyle lå kvelva oppe ved det svarte naustet; filéfabrekken kor Andreassen prekkeverer storsei i konkurranse med han Røkke. Men kunne ho gå an, sprukken som ho va med høymuggel nesten ut gjennom bordgangan? Ikkje austover te han Hans Husby. For nært land. Hadde han kanskje ikkje dengt opp en tropp tyskera som hadde prøvd sæ under krigen?

De såg på kverandre. Besættelsen æste i varmen.
Ka va vel telværelsen uten å drømme om nokka stort?
Åsså må vi jo tenk på matauka, sa han Yngvar.

Knusktørr va kyla ganske lett å få på vatnet. Og mens karfolka slumra før siste økta etter kokfesk og poteter, og kjærringan sto i oppvasken og sang med han Jens Book Jenssen, auste og rodde de sæ ut vågen som om livet bærre va en brøkdel av tilværelsen. Ka den jo også e. Men nu va det ikke bære eventyret som lokka og vinduan mot sør som såg på dem. Hadde de nesten ikkje kommen utfør Erikodden, så skvalpa halve støa rundt anklan.

Men tenkte de på å gje sæ? Aldri! Ro på land? Vettet strakk ikkje tel før sånt. På vei mot Haugklæppan og tusenvis, ja, kanskje titusner av ægg?

Ikkje snakk te oss…

Uoppdaga og lågt i sjyen tørna de vestover med Langskjæret om babord. Svette og saltvatn fossa om kapp.

-Du må ro litt, stønna han Bjørn. Brennfort bytta de. Med auskar og spenntak i tofta nærma de sæ utsida av Neptun. Havet ble straks meir truanes. Ikkje kunne de svøm heller. Sku de sette kyla på nærmeste land og førduft? Men så va det slik, at nu rant ikkje Hasselfjorden fullt så fort inn, syntes de. Hadde ikkje den gamle dama begynt å bli smalar i sprekkan? Litt sto det kanskje om livet, men ikkje heilt, blei de enig om. Uten å nevn det med et ord.

Å kem hadde vel mot te å være feig i så fint et ver?

De rodde og auste, auste og rodde. Haugkleppan blei større. Indre syner av reir fikk enda meir farge. Vokste. Snart var de så nært at de kunne hør lyden fra alle æggan. Nesten.

-Nu gjeld å vær snar på land, førmante han Yngvar, de kom inn i det svake dragsuget som braut i le.
-Ser eiarn oss, bryt hælvete laus.
-Ka?
-Då kjem han med motorbåten og blyhaggel.
-Ikkje salt og peppar?
-Nei.
-Det e ikkje sant!?
-Vesst fan e de sant!
-Ja, men kossen kan du vette det?
-Æ berre veit det!
-Ja, men du har jo ikkje sagt nokke om det før?
-Æ bærre trur det.
-Trur?
-Nån har sagt det.

Han Yngvar sto fremme og tok av før støyten då kjølen skrapa mot steinan. Fugglan hadde før lengst ant uråd. Sirkla og dukka og skreik. Et tordenvær. Sola gikk nesten ned. E i svart og kvitt og brunt plaska ned i sjyen. De skimta reir med nån etternølar oppi oppetter heile holmen. Nokka strauk over nakkhåran med et gaul.

Hælvetes tennjævel! Udyr!!

-Vi dræg kyla heilt opp så ho tøm sæ før vatn. Yngvar var like rask i haue som i vendinga.De tok av sæ gensran. Knaut arman sammen og plukka. Ho, ho, ka va det vi tenkt! Ægg som som førbuden moltekart på myran te han Røst. Og enda meir spennanes. Glømt va slit og angst og lange arma og vatn nesten til knes.

Redd? Redd! Nei, kom ikkje her.

-Vi må gje oss.
-Ja, nån kan ha sett svermen over øya.
-Kom igjen, før farsken.

De kom sæ ut av rusen. Småjogga nedover bergan. Plomma og æggekvite rant nedover knean med skrubbsår fra et eventyr i går. Men ka farsken? Vi har vært på Haugklæppan, gaula de i kor og skauv ifra.

Framtida eksisterte ikkje. Den kommer jo alltid tidsnok likevel…

Kyla trutna stadig meir, og det gikk adskillig lettar å ro heimover. Ho, ho, aldri hadde de sett så mange reir. Kem e vel redd for litt blyhaggel, ka. Kyla flaut såpass at de tel og med dresta sæ i framskotten aller snarest.
Før en fangst! Årets vågestykkje, d var d d va! Ja, kanskje tiårets. Hundreårets minst, blei de enig om. Ka kom de andre gutan te å sei nu, ka! Feigingan. Det tør de ikkje å gjør etter oss! Småausanes hamla de innover den bleikstille vågen i kveldinga. Kikka smått over ripa etter flynner og stembit.

-Kor mykje folk det e nede i fjæra, Bjørn, kom det fra han Yngvar som satt ved åran.
-Kan det ha hendt nokka?

Bjørn snudde seg.

-Dæven steike han…!? Plutselig merka han underlig sterkt vannblemman i nævan og verkende muskler over heile kroppen etter basketaket med kyla. På steinan i Erikodden kunne de nært nok nå sjå mødre og fedre og søsken og telskuera som ville være med på siste akta.

Gutan såg på kverandre. Uroa seig innpå som ei kald havtåke. De la sæ på åran igjen. Ska vi hiv æggan over bord? Snu? Lægg på svøm fra overmakta?

-Kom i land!
-Hør dokker, kooom dokker i land!!
-Jævelunga.

Sommerdagen fraus te.

-Dokker kunne jo ha drukna.
-Før helvete!
-Ka e d dokker tenk på!
-Vi har jo leita etter dokker i timesvis.

Forløst angst sto te knes i støa og lyste av lettelse. Haugklæppan førdampa. Her va ingen gode råd dyre længer. Det skjønte de jo. Av erfaring.

Gutan såg på kverandre. Seig inn støa. Ho? Hadde de ikkje overlevd, kanskje, te knes i vatn i ei morken kyle, ka? Rodd før ægg og drøm og matauk. Berre før å hør bruddstykka av…juling…bryt bjørkeriset sjøl…bank…ungjævla…straff…bærre vent…

Nu sto det om langt edlere deler enn livet sjøl.

Tåran kom sakte hos begge, men ka nøtta det?
I den andre enden av sommarn venta jordbærlandet te ho fru Svendsen. Og gutan skulle nok få mellomtida tel å gå på andre vis også…

Harde never hogg tak i kyla.

seint om kvelden
sto han ytterst
på steinan
feska småmort
te katta
med bøyd knappenål
og kvit sytråd
på førtitallet

erikodden
stum
slit og
små føtter
setter ikkje spor
i vann
på stein

bærre vågen
mumler nede
i flomålet
med sæ sjøl
om fangst og folk
har nån hørt
kan den kan førtelle
om

nei…